Vrijmetselaars zijn te herkennen aan subtiele symbolen (zoals passer en winkelhaak), een focus op humanitaire waarden, en een filosofische levenshouding. Hoewel ze geen geheime tekens dragen, kunnen ze soms worden geïdentificeerd door speldjes, ringen met symboliek, of lidmaatschap van een loge. Ze zijn vaak 'zoekende' en ethisch ingestelde personen.
Zoek naar memorabilia, insignes en andere aanwijzingen voor lidmaatschap van de vrijmetselarij . Vraag andere familieleden of er in hun familie ook vrijmetselaars lid zijn geweest. Neem contact op met de plaatselijke loge, indien u die kent, en ook met de Grootloge van de betreffende staat.
Volgens de website vrijmetselarij.nl kenmerken drie trefwoorden de vrijmetselarij: “Vrijheid, verdraagzaamheid, broederschap”. Vrijmetselaren vinden, aldus deze website, dat iedereen het recht heeft om zelfstandig naar waarheid te zoeken. Vrijmetselaars willen zichzelf als mens verbeteren en helpen elkaar daarbij.
Alle broeders en zusters erkennen elkaar als gelijken. De graden van Leerling, Gezel en Meester zijn louter symbolisch. De Meesters oefenen geen enkel gezag uit over de Gezellen of Leerlingen. De graden zijn geen hiërarchie maar de verschillende etappes in het vervolmakingsproces dat de vrijmetselaar doorloopt.
De vrijmetselarij gebruikt nog steeds zwaarden voor haar traditionele ceremonies en rituelen in het zogenaamde tempelwerk. Dit vrijmetselaarszwaard heeft een zeer sierlijk koperen gevest en een gegraveerd, ongeslepen lemmet versierd met de typische symbolen van de vrijmetselarij: vierkant en kompas en het kruis.
Lichtsymboliek is een van de centrale symbolische systemen binnen de vrijmetselarij. Het licht staat symbool voor kennis, inzicht, waarheid en spirituele verlichting. Vrijmetselaarsrituelen bevatten meerdere verwijzingen naar het zoeken naar licht, het ontvangen van licht en het leven in het licht.
Vrijmetselaars zeggen vaak dat ze "geen geheim genootschap zijn, maar eerder een genootschap met geheimen ". De geheimen van de vrijmetselarij zijn de verschillende herkenningsmethoden – handdrukken, woorden (vergelijkbaar met moderne wachtwoorden) en tekens (handgebaren) – die aangeven dat iemand een vrijmetselaar is.
"Het 47e probleem van Euclides, oftewel de stelling van Pythagoras (a² + b² = c²), is een fundamenteel geometrisch principe dat de vrijmetselarij gebruikt als symbool voor morele en filosofische concepten. Het symboliseert het belang van orde, precisie en de zoektocht naar kennis en 'licht' binnen de vrijmetselarij."
In principe dienen wanten en handschoenen van tevoren af te worden gedaan; men geeft elkaar de onbedekte 'naakte' hand. Verder getuigt het van hoffelijkheid er van tevoren voor te zorgen dat de hand niet nat of vies is.
Religieuze onverschilligheid
Katholieke critici van de vrijmetselarij merken op dat deze weigert één geloof als superieur aan alle andere te presenteren , terwijl ze tegelijkertijd rituelen gebruikt die voor buitenstaanders religieus kunnen lijken. Die combinatie wordt gezien als een manier om onverschilligheid ten opzichte van religie te kweken.
" So mote it be " is een rituele uitdrukking die gebruikt wordt door vrijmetselaars, rozenkruisers en, meer recentelijk, neopaganisten. Het betekent "zo zij het", "zo is het vereist" of "zo moet het zijn" en kan gezegd worden nadat degene die het gebed uitspreekt "Amen" heeft gezegd.
Veel symbolen zijn ontleend aan het historische steenhouwersambacht: passer, winkelhaak, beitel, ruwe en kubieke steen. Deze verwijzen naar morele vorming, discipline, zelfonderzoek en het streven naar vervolmaking.
Historicus Jasper Ridley zegt dat de vrijmetselarij "het machtigste geheime genootschap ter wereld" is. De National Christian Association (1868-1983) is een voorbeeld van een organisatie die zich tegen geheime genootschappen verzette.
Doel van de vrijmetselaars is het bereiken van een hoger spiritueel en ethisch niveau. Dat gebeurt door onderling overleg en geheime rituelen. De Vrijmetselarij is vrijzinnig van aard, wat wil zeggen dat ze iedere vorm van dogmatisme principieel verwerpt.
De hoofdletter G kan worden uitgelegd als een verwijzing naar de Grote Geometer, ook wel Opperbouwmeester van het Heelal genoemd, een belangrijk beginsel in de reguliere vrijmetselarij.
Vrijmetselarij is een zoektocht naar individuele zingeving. De spiritualiteit van de vrijmetselarij is een spiritualiteit van verbinding, verbinding met je eigen zelf maar zeker ook verbinding met de ander.
De punten duiden op de Drie Pilaren van de Vrijmetselarij, of de drie belangrijkste officieren van de Loge. Vuurpunten worden ze genoemd. Meestal gebruikt in continentale vrijmetselarij, zoals anderen al hebben gezegd. Ze worden gebruikt om bepaalde woorden af te korten.
Wie draagt ze? Doorgaans dragen vrijmetselaars pas een vrijmetselaarsring als ze Meestermetselaar zijn geworden , de derde graad binnen de vrijmetselaarsloge. Ze kunnen ervoor kiezen om zelf een ring te kopen of er een cadeau te krijgen van een familielid of medevrijmetselaar.
Vrijmetselaars komen uit veel stromingen in de samenleving. Er zijn atheïsten, christenen, moslims en spiritueel ingestelde broeders lid van Loge Pentagram. In de Angelsaksische vrijmetselarij is het geloof in een “opperwezen” een voorwaarde.
De vrijmetselarij of (franc-)maçonnerie is een internationaal verbreid en regionaal gestructureerd genootschap van mensen die streven naar geestelijke en morele ontwikkeling, onderlinge waardering en wederzijdse hulp. De leden worden vrijmetselaren (vrijmetselaars) (Engels: freemasons) of maçons genoemd.